Odkryj, dlaczego Polska zajmuje światowe pierwsze miejsce pod względem stężenia radonu i jak to wpływa na wskaźnik śmiertelności z powodu raka płuc. Poznaj obszar Sudetów – gdzie ryzyko jest szczególne – oraz nowe przepisy obowiązujące od września 2019 roku.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) radon to główny czynnik kancerogenny, którym zagrożone są osoby niepalące.
Stężenie radonu
Polska, malownicza kraina z bogatą historią i tradycją, niestety, stoi przed wyzwaniem związanym ze stężeniem promieniotwórczego radonu w powietrzu. To tajemnicze źródło zanieczyszczenia atmosferycznego jest problemem globalnym, a Polska w tym kontekście zajmuje pierwsze miejsce na świecie. U nas przeciętne stężenie promieniotwórczego radonu w powietrzu wynosi ok. 10 Bq/m3 (bekereli na metr sześcienny).
Sudety. Obszar szczególnego ryzyka
Gdy spojrzymy na mapę Polski, 10% kraju wyznacza obszar szczególnego ryzyka – Sudety. To tutaj, w malowniczych górach, gdzie ziemia kryje w sobie uran, stężenie radonu osiąga dramatyczne poziomy, sięgając setek tysięcy Bq/m3. To nie tylko liczby – to rzeczywiste zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.
Prawo atomowe
Rząd Polski podjął działania, aby zmierzyć się z tym wyzwaniem. Od września 2019 roku wprowadzono nowe przepisy do ustawy Prawo Atomowe, które mają na celu ochronę obywateli przed skutkami ekspozycji na radon.
Dolnośląskie. Tereny podwyższonego ryzyka
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z czerwca 2020 r. określono obszary województwa dolnośląskiego jako tereny, gdzie średnioroczne stężenie radonu w pomieszczeniach może przekraczać normę. To obszary czternastu powiatów województwa dolnośląskiego: powiat dzierżoniowski; powiat karkonoski; miasto na prawach powiatu Jelenia Góra; powiat kamiennogórski; powiat kłodzki; powiat lubański; powiat lwówecki; powiat polkowicki; powiat trzebnicki; powiat wałbrzyski; miasto na prawach powiatu Wałbrzych; powiat ząbkowicki; powiat zgorzelecki; powiat złotoryjski.
Poziom bezpieczeństwa: art. 23b p.a.
Aby zapewnić bezpieczeństwo miejsc pracy i przestrzeni przeznaczonej na pobyt ludzi, ustalono poziom odniesienia dla średniorocznego stężenia radonu na poziomie 300 Bq/m3 zgodnie z przepisem art. 23b prawa atomowego.
Ekspozycja na radon na poziomie ok. 150 Bq/m3 w ciągu całego życia powoduje rozwój raka płuca u 7 osób spośród 1.000 niepalących i aż u 63 osób spośród 1.000 palących tytoń.
Sudety w liczbach. Wyjątkowe stężenia
Stężenia radonu w Sudetach (w szczególności w rejonie Kowar, Jeleniej Góry, Wałbrzycha, Świeradowa Zdroju) są zatrważająco wysokie – w piwnicach budynków sięgają 5.700 Bq/m3, a na parterach osiągają 2.800 Bq/m3. Rekordem jest budowla niedaleko Jeleniej Góry, gdzie zarejestrowano nieprawdopodobne 15.000 Bq/m3.
Ryzyko zdrowotne
Najbardziej niepokojące jest to, że ekspozycja na radon na poziomie około 150 Bq/m3 przez życie może prowadzić do rozwoju raka płuc. Statystyki są alarmujące – 7 spośród 1.000 niepalących i aż 63 spośród 1.000 palących osób są zagrożone.
Statystyki i śmiertelność. Polska na czele
Polska, niestety, niechlubnie zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem średniego stężenia radonu w pomieszczeniach – 133 Bq/m3 wobec 38 Bq/m3 w skali światowej. Wpływa to na globalny wskaźnik śmiertelności z powodu raka płuc wywołanego przez radon, który wynosi średnio 3,0%.
W porównaniu z innymi krajami, Polska utrzymuje się na czele, z wskaźnikiem śmiertelności wynoszącym 7,0%. Kolejne państwa to Węgry i Czarnogóra – 6,2%, Armenia – 6,1%, Czechy – 4,7%, Słowacja – 3,3%, oraz Niemcy – 3%.
Podsumowanie
Walka z niewidzialnym wrogiem jakim jest radon staje się priorytetem dla Polski. Działania rządu i nowe przepisy ukierunkowane na ochronę zdrowia publicznego stanowią krok w dobrym kierunku. Jednak, edukacja i świadomość społeczeństwa są kluczowe w zmniejszeniu ryzyka ekspozycji na radon i związanej z nim śmiertelności.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQs)
1. Czym jest radon?
Radon to gaz promieniotwórczy, naturalnie występujący w ziemi, który może przedostać się do budynków i stanowić zagrożenie dla zdrowia.
2. Jak mogę zabezpieczyć się przed radonem w domu?
Instalacja systemu wentylacji, szczelne izolacje fundamentów, oraz regularne pomiary stężenia radonu to skuteczne metody ochrony.
3. Czy palenie tytoniu zwiększa ryzyko związane z radonem?
Tak, palenie tytoniu w obecności radonu znacznie zwiększa ryzyko rozwoju raka płuc.
4. Czy wszyscy mieszkańcy Sudetów są narażeni na wysokie stężenia radonu?
Obszar Sudetów jest szczególnie narażony, jednak skuteczne środki ochronne mogą zmniejszyć ryzyko dla mieszkańców.
5. Jakie są długoterminowe skutki ekspozycji na radon?
Długoterminowa ekspozycja na radon może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, zwłaszcza związanych z układem oddechowym, takich jak rak płuc.
Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, to skontaktuj się z nami!